Stan przedcukrzycowy (prediabetes) to alarm ostrzegający przed zbliżającą się cukrzycą typu 2. Pełnoobjawowa choroba rozwija się wiele lat i charakteryzuje się stopniowym nasilaniem się insulinooporności, która prowadzi do zaburzeń wydzielania insuliny oraz wzrostu stężenia glukozy we krwi na czczo i po posiłku.
Wczesny etap zaburzeń gospodarki węglowodanowej może, ale nie musi, doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2.
Szacuje się, że liczba osób w stanie prediabetes może nawet być zbliżona do liczby osób dotkniętych cukrzycą. Wg danych IDF, zawartych w 9 edycji Atlasu Diabetologicznego z 2019 r., 1 na 13 osób dorosłych na świecie ma nieprawidłową tolerancję glukozy (IGT). Obecnie mianem stanu przedcukrzycowego określa się dwie sytuacje kliniczne:
• Nieprawidłową glikemię na czczo (IFG, impaired fasting glucose), czyli wartość glikemii oznaczonej w osoczu krwi żylnej wynoszącą 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l). Wartość glikemii < 100 jest uznawana za prawidłową, natomiast wynik ≥126 mg/dl (7,0 mmol/l) jest interpretowany jako cukrzyca
• Nieprawidłową tolerancję glukozy (IGT, impaired glucose tolerance), którą rozpoznaje się za pomocą doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT, oral glucose tolerance test), gdy w 120. minucie po wypiciu 75 g glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej wynosi 140-199 mg/dl (7,8-11 mmol/l). Wartość glikemii ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l) wskazuje na cukrzycę.
Już nie zdrowy, jeszcze nie diabetyk
U osób z IFG lub IGT występuje duże prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę. Ryzyko zachorowania na cukrzycę w ciągu roku od zdiagnozowania nieprawidłowej glikemii na czczo jest około 5-krotnie wyższe niż u osoby zdrowej, a u osoby z nieprawidłową tolerancją glukozy – 6-krotnie większe. Z kolei współwystępowanie IFG z IGT aż 12-krotnie zwiększa możliwość rozwoju cukrzycy w porównaniu z osobami zdrowymi.
Choć poziom cukru we krwi u pacjentów ze stanem przedcukrzycowym podwyższony jest nieznacznie, już ta niewielka hiperglikemia ma niekorzystny wpływ na naczynia krwionośne. Często osoby z IFG lub IGT mają już uszkodzenia naczyń krwionośnych typowe dla długotrwale utrzymującej się hiperglikemii. To dlatego zdarza się, że pierwszym lekarzem informującym pacjenta o cukrzycy jest okulista, który podczas badania dna oka zauważa zmiany wynikające z przecukrzeń. Równie często, pierwszym „objawem” cukrzycy bywa udar lub zawał.
Profilaktyka i leczenie
Badania naukowe wykazały, że u osób z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 dieta, intensywne ćwiczenia oraz zmniejszenie masy ciała minimalizują zarówno ryzyko wystąpienia cukrzycy, jak i chorób sercowo-naczyniowych, ponieważ obniżają ciśnienie tętnicze krwi, poziom lipoprotein cholesterolu i triglicerydów. Kluczowym wyzwaniem jest obniżenie masy ciała, przede wszystkim zredukowanie ilości tkanki tłuszczowej trzewnej, która jest bezpośrednio skorelowana z insulinoopornością.
Epidemia cukrzycy jest wyzwaniem dla lekarzy w większości krajów rozwiniętych i rozwijających się. Pacjentów z prediabetes można łatwo zdiagnozować za pomocą prostych, powszechnie dostępnych środków klinicznych. Pierwszym krokiem jest wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy, drugim krokiem są działania profilaktyczne, jeśli test wykaże stan przedcukrzycowy. W wielu wypadkach zmiana stylu życia jest skutecznym sposobem prewencji cukrzycy typu 2, w innych pomocne są dopiero doustne środki przeciwcukrzycowe. Bezpiecznym, skutecznym i tanim lekiem jest metformina. Coraz częściej stosowane są również leki inkretynowe, choć barierą pozostaje ich wysoki koszt. Działania profilaktyczne mają duże znaczenie terapeutyczne, ponieważ w przeciwieństwie do cukrzycy stan przedcukrzycowy jest często odwracalny.
Stan przedcukrzycowy może być rozpoznany na podstawie nieprawidłowej glikemii na czczo, nieprawidłowej tolerancji glukozy, jak i nieprawidłowości w obydwu tych badaniach.
Marta Kotowska
Źródło:diabetyk.org.pl
